Trẻ bị chảy nước mũi - nguyên nhân và cách điều trị

Nếu bé bị cảm, viêm, hay dị ứng mũi của bé sẽ sản xuất dịch mũi để chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn và tác nhân lạ vào phổi. Khi ấy, dịch mũi có thể chảy xuống cổ họng, tràn ra khỏi khoang mũi nên khiến bé bị chảy nước mũi.  

Những yếu tố khiến bé dễ bị chảy nước mũi

Bé phải ra ngoài trời

Nhất là khi trời lạnh, mũi của bé sẽ phản ứng lại với không khí lạnh bên ngoài trước khi luồng không khí này xâm nhập vào phổi. Những mạch máu nhỏ bên trong lỗ mũi bị kích thích nên chúng sẽ giãn nở, để sưởi ấm luồng không khí lạnh bên ngoài. Sự giãn nở của những mạch máu trong khoang mũi khiến mũi sản xuất nhiều dịch hơn. Kết quả là bé sẽ bị chảy nước mũi.

Bạn nên giữ ấm vùng chân, tay, đầu cho bé nhưng không nên quấn bé quá chặt, dễ làm gia tăng tình trạng đổ mồ hôi. Bạn cũng tránh rửa mặt mũi, chân tay hoặc tắm cho bé bằng nước lạnh

 

Bé bị cảm lạnh


Cảm lạnh thuộc dạng bệnh vặt thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Do hệ miễn dịch còn yếu ớt nên trẻ rất hay bị cảm lạnh, trong năm đầu đời có thể mắc bệnh đến 7-8 lần, với mỗi trận ốm kéo dài khoảng 5 ngày. Các triệu chứng của cảm lạnh ở trẻ nhỏ bao gồm ho, mắt đỏ và lờ đờ, nghẹt mũi hoặc sổ mũi, biếng ăn, khó ngủ.

Khi trẻ bị cảm lạnh, mẹ đừng quá lo lắng, hãy bình tĩnh áp dụng các cách sau đây để giúp con dễ chịu và mau chóng khoẻ lại:

Nhỏ mũi, rữa mũi cho con với nước muối sinh lý loại dùng cho trẻ sơ sinh giúp vệ sinh vùng mũi họng, giảm triệu chứng nghẹt mũi để con có giấc ngủ ngon hơn. Có thể thoa chút dầu ấm lên ngực, gan bàn chân và lưng trẻ giúp giữ ấm cơ thể, giảm ho và nghẹt mũi.

Cố gắng cho bé ăn uống đầy đủ chất như bình thường. Điều này rất quan trọng vì sẽ giúp bé nhanh khoẻ lại, nên nếu bé mệt và chán ăn, bạn nên dùng thức ăn dạng lỏng để bé dễ ăn và dễ tiêu hóa.

Có thể dùng các loại Siro ho phù hợp với các bài thuốc chữa ho dân dan tự nhiên loại dễ uống để bé dễ thở tránh ho nhiều không ngủ được gây mệt mỏi cho bé. Bé dưới 6 tháng tuổi nên hạn chế tối đa việc phải uống thuốc, do đó, nếu bé ốm nặng (khó thở, ho liên tục, ho có đàm, sốt trên 38 độ C kéo dài quá 5 ngày) thì hãy đưa bé đi bác sĩ để được kê toa phù hợp cho bé.

Tuy nhiên, phòng bệnh vẫn hay hơn chữa bệnh. Cảm lạnh là bệnh dễ lây, khi chăm sóc bé bạn nên rửa tay thường xuyên, thay đồ sau khi đi ngoài đường về và tránh đưa bé đến chỗ đông người. Cho bé bú sữa mẹ giúp tăng kháng thể tự nhiên để bé khoẻ mạnh hơn, ít bị nhiễm bệnh hơn. Ngoài ra có thể bổ sung các loại vitamin tăng cường sức đề kháng cho trẻ.

Bé bị viêm mũi

Trường hợp này, bé bị chảy nước mũi mà không kèm theo dấu hiệu bị sốt, bị cảm hoặc cũng không phải là thời điểm sau khi bé khóc:

- Nếu là viêm mũi nhẹ, bé có thể không cần uống thuốc, bạn chỉ nên giữ sức khỏe và đề phòng những dấu hiệu dị ứng ở bé. Bạn có thể vệ sinh mũi cho bé bằng dung dịch nhỏ mũi dành cho bé khoảng 1-2 lần/ngày. Bên cạnh đó, bạn nên hút mũi, rữa mũi cho bé thường xuyên.

- Nếu bé bị viêm mũi nặng, bé có thể phải uống thuốc và tiêm thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ. Trường hợp này, bạn nên lưu ý, vì nếu bị viêm mũi nặng, bé có thể kéo theo dấu hiệu ho, viêm phổi…

Bé bị dị ứng

Bé bắt đầu xuất hiện dấu hiệu chảy nước mũi sau khi bé phải tiếp xúc với những tác nhân gây dị ứng như phấn hoa hoặc lông động vật. Đây là cách cơ thể bé phản ứng lại với những thứ nguy hiểm như vi khuẩn.

Nếu tình trạng dị ứng của bé ở mức nhẹ, bạn có thể áp dụng các bài thuốc dân gian sau đây cho bé:

Những vị thảo dược giúp thanh nhiệt, giải độc nhanh như lá khế, kim ngân hoa, ké đầu ngựa, rau má… đều được sử dụng trong các bài thuốc dân gian chữa trị mẩn ngứa.

Lá khế lấy một nắm, rửa sạch với nước muối loãng rồi cho vào nồi đun sôi để tắm cho con chừng 3 lần một tuần. Lá khế không chỉ giúp làm giảm tình trạng ngứa ngáy, khó chịu mà còn thổi bay rôm sảy, mụn nhọt.

Hay bài thuốc kết hợp các vị dược liệu như kinh giới, ké đầu ngựa, kim ngân hoa, liên kiều… giúp cắt nhanh cơn ngứa khó chịu.

Nếu tình trạng dị ứng của bé nghiêm trọng, bạn nên đưa bé đi khám. Bác sĩ có thể chỉ định cho bé một số thuốc chống dị ứng hiệu quả.

Bé khóc

Khi khóc, nước mắt của bé sẽ chảy ra từ tuyến lệ (dưới mí mắt), dẫn tới khoang mũi. Nước mắt kết hợp với chất dịch ở đây và khiến bé bị chảy nước mũi. 

Giải pháp tổng thể giúp điều trị sổ mũi kèm ho kéo dài ở trẻ

Đúng, sai bệnh sổ mũi ở trẻ em

Xung quanh bệnh sổ mũi trẻ em có khá nhiều ý kiến khác nhau.
Chúng tôi xin giới thiệu một số sự thật và ngộ nhận.

1. Trẻ vài tuổi bị sổ mũi phải nằm giường

Không đúng. Việc cấm trẻ ra khỏi nhà không cần thiết, nếu sổ mũi là triệu chứng duy nhất, khi đối tượng vẫn khỏe mạnh bình thường, không bị sốt và không ho. Chỉ cần lưu ý, để trẻ không quá mệt mỏi. Tốt nhất tạm thời không chạy nhảy, không đi xe đạp, bởi vận động thể chất sẽ hâm nóng cơ thể, sau đó rất dễ cảm lạnh.

Khi bị sổ mũi trẻ dễ bị các bệnh lây nhiễm, bởi niêm mạc mũi bị chấn thương, suy yếu khó tự vệ trước đòn đánh của mầm bệnh. Vì thế để tránh khả năng có thể bị lây bệnh từ bạn cùng lứa – trẻ mẫu giáo nhỏ nên nghỉ học. Trẻ lớn tuổi hơn có thể vẫn đi học bình thường (xin nghỉ giờ thể dục) – vì khả năng đề kháng của cơ thể tốt hơn.

2. Sổ mũi không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với mắc bệnh lây nhiễm

Chính xác. Có thể nghi ngờ, trẻ bị dị ứng phấn hoa hoặc bụi nhà – nếu trẻ bị chảy nước mũi kéo dài hơn 2 tuần. Ngoài chảy nước mũi, trẻ còn bị những cơn hắt xì hơi và chảy nước mắt, đỏ mắt, thường kêu nhức đầu. Trong tình huống như thế cần nhanh chóng tìm gặp bác sĩ chuyên về các bệnh dị ứng.

3. Không hiếm trường hợp sổ mũi có quan hệ với dị ứng thức ăn


Chính xác. Với trẻ bị dị ứng thức ăn rất dễ phát triển dạng mẫn cảm thái quá khác, thí dụ với phấn hoa, mầm nấm độc hoặc bụi nhà. Đó là triệu chứng  sổ mũi theo mùa, thường kéo dài trong thời gian vài ba tuần. Bởi nó có mối liên quan đến dị ứng xâu chuỗi (sổ mũi dị ứng kết hợp với dị ứng với món thức ăn cụ thể).

4. Trẻ em bị sổ mũi không được phép tiêm chủng

Không đúng. Bản thân sổ mũi không phải một loại bệnh lý, tức không thuộc diện cấm chỉ định tiêm chủng. Vậy nên không bỏ qua đợt tiêm chủng – nếu ngoài sổ mũi, trẻ không bị ho, không bị sốt và những dấu hiệu đáng lo ngại khác như cơ thể suy nhược, viêm họng, đau đầu…

5. Không khí quá khô và quá ấm trong mùa đông đều không có lợi cho mũi

Chính xác. Trẻ đến tuổi mẫu giáo thường bị sổ mũi và rất khó chữa trị - khi mùa đông chạy lò sưởi hết công suất, làm cho không khí trong phòng quá ấm và thiếu độ ẩm cần thiết.

Nhiệt độ trong phòng ngủ buổi tối chỉ nên duy trì ở mức 26 – 28 độ C. Độ ẩm không thể thấp hơn 60% (đặt chậu nước trong phòng có thể là giải pháp tăng cường độ ẩm tự nhiên).

6. Vitamin C phát huy tác dụng tích cực đối với sổ mũi

Chính xác. Nhờ vitamin C, tốt nhất trong mối liên kết với rutine trẻ sẽ nhanh chóng cảm thấy dễ chịu. Lý do: cặp đôi này bịt kín mao mạch, tức phát huy tác dụng giảm thiểu tình trạng phù nề và chảy nước mũi.

Vitamin C còn phát huy tác dụng củng cố khả năng đề kháng – yếu tố giúp cơ thể tự vệ tốt hơn trước nguy cơ di chứng sau sổ mũi ở dạng dễ mắc các bệnh lây nhiễm. Chiết xuất từ bưởi (Citrosept Junior) cũng phát huy tác dụng tương tự.

7. Trẻ bị chảy nước mũi cần phải mặc thật ấm

Sai. Không cần mặc cho trẻ quá ấm so với bình thường. Trái lại – thêm một chiếc áo len, bộ đồ lót dầy hơn không mang lại điều gì tốt đẹp. Thay vào đó, có thể dẫn đến tình trạng cơ thể ra mồ hôi quá nhiều. Dễ gây nhiễm lạnh.

Tuy nhiên, ngay trước khi trẻ ngủ cần làm ấm bàn chân của trẻ. Thoạt đầu dùng tay xoa bóp từng ngón chân và toàn bộ bàn chân trong thời gian năm mười phút. Sau đó đi tất bông ấm. Ngoài ra, nên quan tâm, để con không bị lạnh giá chân trong những ngày mùa đông. Hãy trang bị cho trẻ tất ấm và giầy có cổ, không thấm nước.

8. Làm vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý (nước biển) giúp chữa trị sổ mũi

Chính xác. Không hiếm trường hợp thậm chí tỏ ra hiệu quả hơn thuốc nhỏ mũi thông dụng. Lọ xịt nước biển hoặc dung dịch muối sinh lý phát huy tác dụng làm tan và sục rửa nước mũi. 

Và một khi nước mũi không ứ đọng trong lỗ mũi, vi trùng sẽ không còn nguồn thức ăn. Vì thế trẻ nhanh loại bỏ sổ mũi và hít thở dễ hơn.

Dạng nước xịt mũi này cũng có tác dụng bôi trơn niêm mạc mũi, tức ngăn ngừa khả năng vi trùng gây bệnh thâm nhập vào cơ thể bằng con đường này.

9. Cần sử dụng thuốc kháng sinh – trường hợp sổ mũi dẫn đến tắc mũi


Chưa chắc. Chỉ là giải pháp cuối cùng. Bác sĩ nhi khoa có thể chỉ định sử dụng thuốc kháng sinh – khi xuất hiện sốt cao, và sổ mũi không chấm dứt sau 2 tuần, hoặc – thay vì thuyên giảm, tình trạng sổ mũi càng nghiêm trọng hơn, nước mũi bắt đầu đặc quánh, chuyển sang mầu xanh.

Cho đến khi trẻ còn thể lực tốt, chỉ cần rửa mũi bằng nước muối sinh lý và uống vitamin C. Cũng có thể điều trị bằng tỏi sống, lá diếp cá – những thực phẩm có chứa kháng sinh tự nhiên. 

Cách xử trí khi bị chảy nước mũi

Xử trí ban đầu tại nhà khi bị chảy nước mũi

Nếu nước mũi chảy ra trước có màu trắng trong, bạn chỉ cần nhỏ nước muối sinh lý, nước biển sâu ngày 4-5 lần, mỗi bên mũi 3-4 giọt kết hợp với rữa mũi, hút mũi cho bé.

Khi nước mũi đã chuyển sang màu vàng xanh, lúc này cần sử dụng các loại thuốc nhỏ mũi có tác dụng kháng viêm theo chỉ dẫn kết hợp với các bài thuốc dân gian có tác dụng kháng khuẩn kháng viêm tốt như tỏi, lá diếp cá... 

Nếu tình trạng không thuyên giảm bệnh nhân cần phải được thăm khám bởi thầy thuốc tai mũi họng để xác định chính xác mức độ, nguyên nhân gây bệnh giúp cho việc dùng thuốc an toàn và hợp lý.
 
Nhỏ Mũi có thể thực hiện theo các bước sau đây:

     1. Để bé nằm ngữa, đầu ngữa nhẹ ra sau.
     2. Nhỏ nước muối sinh lý ấm vào mỗi mũi. Trẻ dưới 1 tuổi nhỏ 2 đến 3 giọt, trẻ lớn hơn nhỏ 4 đến 5 giọt. Tốt hơn có thể dùng các sãn phẩm bình xịt mũi cho trẻ theo từng độ tuổi.
     3. Để khoảng 30 giây đề nước thấm vào làm loãng đàm nhớt trong hốc mũi.
     4. Làm sạch hốc mũi: nếu trẻ lớn biết xì mũi thì cho bé ngồi dậy và xì mũi ra một khăn sạch. Nếu trẻ nhỏ không xì mũi được thì dùng dụng cụ hút hút đàm nhớt trong hốc mũi. 
    5. Rửa mũi bằng dụng cụ chuyên dụng.
    6. Có thể thực hiện việc nhỏ mũi và hút mũi mỗi ngày 4 lần cho đến khi bé không còn dấu hiệu của nghẹt mũi. Cũng có thể thực hiện nhiều lần trong ngày khi bé có dấu hiệu nghẹt mũi và tình trạng tiết nước mũi nhiều.

Trời lạnh thế này em bé rất hay bị sổ mũi, tịt mũi. Đêm nằm bé ngạt không ngủ được quấy khóc đến là thương. Mình có vài kinh nghiệm “điều trị” thế này, xin chia sẻ cùng các mẹ:

- Quan trọng nhất để ngăn chặn tình trạng con bị chảy nước mũi (dễ chuyển sang thành viêm họng, lên đờm) là phải vệ sinh mũi và phải giữ ấm cho con. Trời lạnh thế này nếu bé ra ngoài, các mẹ đừng quên cho con mặc quần áo ấm, đeo khẩu trang, găng tay, đội mũ che tai và quàng khăn kín cổ. Nếu bé ở trong nhà thì nên bật máy sưởi để không khí được ấm hơn (hít khí lạnh cũng là nguyên nhân khiến bé bị viêm mũi).
- Nếu các mẹ đã cố gắng hết sức để giữ ấm cho bé rồi mà bé vẫn bị sổ mũi (cũng khó tránh lắm vì bé đi ngủ hay đạp chăn mà), thì làm các bước sau:
1. Hút mũi, rữa mũi cho bé bằng dụng cụ chuyên dụng. Bước này quan trọng đấy vì giúp lấy đi hết dịch nhầy và “cứt mũi”, cho mũi bé được sạch và thông thoáng. Trước khi hút các mẹ nhỏ vài giọt nước muối sinh lý hoặc xịt nước muối biển (loại trẻ em) cho bé nhé!
2. Nhỏ thuốc mũi cho bé theo đúng chỉ định và hướng dẫn.
3. Vì bé sổ mũi hay bị ngạt, mẹ nên cho bé nằm kê cao đầu, cách này để “lưu thông” nước mũi. (Có đêm mình phải tựa gối ôm con ngủ đấy, mỏi rã cả tay, nhưng nhờ thế con thở được tốt hơn, không quấy khóc).
4. Các mẹ cần tránh để bé hít phải khí lạnh vào lồng ngực. Bác sĩ tai mũi họng Lee D. Eisenberg tại ĐH Columbia (TP New York, Mỹ) khuyên bạn nên che mũi, miệng cho con bằng khăn lụa mỏng. Ở Việt Nam mình thì các mẹ có khẩu trang. Khăn/khẩu trang sẽ làm không khí quanh mũi được ấm lên, tránh tình trạng chảy nước mũi.

Phòng tránh sổ mũi cho trẻ khi giao mùa

Do sức đề kháng của trẻ còn rất kém, khả năng thích nghi với môi trường không cao, nên khi mùa đông xuân khí hậu ẩm ướt, lạnh... trẻ rất dễ bị sổ mũi (chảy nước mũi). Chảy nước mũi là một trong những hội chứng lớn của mũi. Chảy nước mũi có thể nhìn thấy ở ngay trước mũi hoặc chảy xuống họng làm cho trẻ ho.
Nếu không ngăn chặn sớm, bệnh sẽ tiến triển nặng dẫn tới viêm mũi - họng, viêm phế quản... Để điều trị hết chảy mũi cho trẻ cần phải xác định đúng nguyên nhân gây ra viêm và xử lý chính xác. Các bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ có dấu hiệu sổ mũi nên xịt nước muối sinh lí, sau đó dùng các dụng cụ hút nước mũi, rồi nhỏ mũi bằng các loại thuốc dành riêng cho trẻ em. Nếu nước mũi của trẻ có màu vàng, trẻ có thể đã bị nhiễm khuẩn. Nếu kèm theo sốt, thì ngoài xịt mũi như trên cần cho trẻ dùng thuốc hạ sốt và thuốc kháng sinh theo liều lượng đã được bác sĩ chỉ định.
Việc làm sạch mũi trước khi nhỏ thuốc là cần thiết, tuy nhiên cần tránh thực hiện động tác này bằng cách dùng miệng của người lớn hút mũi cho trẻ. Vì bình thường ở họng miệng của người lớn chứa rất nhiều loại vi khuẩn và virus, nấm khác nhau nên khi hút mũi cho trẻ bằng phương pháp này người lớn vô tình truyền thêm cho trẻ vi khuẩn, những loại mà trẻ chưa hề tiếp xúc làm bệnh nặng thêm và khó điều trị.
Trong thời tiết hiện nay, để tránh các bệnh đường mũi - họng cho trẻ, ngoài việc giữ ấm, nhất là vùng họng và chân tay, nên bổ sung thêm vitamin và sắt cho trẻ, không khí trong phòng trẻ phải khô, thoáng. Không cho trẻ tiếp xúc với khói bụi, phấn hoa hay khói thuốc lá. Vệ sinh thường xuyên vùng mũi cho trẻ. Khuyến khích trẻ vận động và tập thể dục thể thao để nâng cao sức đề kháng cho cơ thể.

Các mẹ tham khảo thêm các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, tăng sức đề kháng cho bé tại đây

Xịt rửa đúng cách

Theo BS Lâm Thanh Mai, thị trường nước biển dạng xịt ở Việt Nam có 2 loại: Nước biển nhân tạo và nước biển khai thác tự nhiên từ biển sâu. Lọ xịt muối biển tinh khiết Sterimax của Pháp có van xịt mạnh, làm bong tróc dịch tiết mũi khô bên trong (trẻ sơ sinh có loại Sterimax Baby với lực phun nhẹ hơn), còn lọ xịt muối biển của Việt Nam rẻ hơn nhiều, là dung dịch nước rửa mũi sinh lý đạt tiêu chuẩn vô khuẩn.
Muốn rửa sạch hốc mũi phía trong, cần dụng cụ hút mũi chuyên dụng sẽ an toàn và hút sạch mũi cho bé.
Trẻ lớn hơn cần dạy cách xì mũi, kết hợp với dụng cụ rữa mũi an toàn.
Để phòng bệnh tai mũi họng cho trẻ, mỗi ngày nên xịt dung dịch nước biển phun sương vào hai bên mũi, sau đó cho bé hắt hơi hoặc hỉ mũi để tống các chất bụi bẩn ra ngoài. Nhớ nhắc bé há miệng và hỉ từng bên mũi vì hỉ một lúc hai bên có thể gây viêm tai.
BS Duy Anh cũng khuyến cáo không nên lạm dụng quá mức nước xịt muối biển với trẻ nhỏ vì xịt rửa quá nhiều lần làm trẻ rát mũi, kích thích mũi, ảnh hưởng đến niêm mạc mũi, thậm chí có thể gây viêm./.
(st) 
Quay lại